1 Zanim zaczniesz pisać

• Przeczytałem temat dwa razy i wiem, o co dokładnie pyta, nie tylko jaki jest temat ogólnie.
• Mam tezę, którą da się obronić od pierwszego do ostatniego akapitu, nie tylko w zakończeniu.
• Teza ma pokrycie w tekście, na podstawie którego piszę. Nie zostawiam jej samej sobie.
• Wybrałem 3 argumenty. Każdy da się poprzeć konkretnym fragmentem albo sceną z tekstu.
• Zanim napisałem pierwsze zdanie, zrobiłem sobie plan na brudno. Nawet trzy linijki wystarczą.

2 Kompozycja

• Mam trzy wyraźne części: wstęp, rozwinięcie, zakończenie. Egzaminator widzi to od razu, po akapitach.
• Wstęp wprowadza temat i zapowiada tezę, nie streszcza całej pracy z góry.
• Każdy argument ma swój akapit. Nie mieszam dwóch myśli w jednym akapicie.
• Zakończenie wraca do tezy i domyka myśl, nie dokleja nowego wątku w ostatniej linijce.
• Tekst ma sensowną długość. Nie liczę słów, liczę, czy każdy akapit coś wnosi.

3 Argumentacja

• Każdy akapit trzyma schemat: teza cząstkowa, argument, przykład z tekstu, wniosek. W tej kolejności.
• Przykłady są konkretne: imię postaci, scena, cytat albo jego streszczenie. Nie piszę „autor pokazuje” bez wskazania gdzie.
• Konteksty, które przywołuję, pracują na tezę. Jeśli kontekst da się wyciąć bez szkody dla argumentu, wycinam go.
• Nie powtarzam tego samego argumentu dwa razy w innych słowach. Każdy akapit wnosi coś nowego.
• Wniosek w każdym akapicie łączy się z tezą główną. Czytelnik nie musi się domyślać, po co ten akapit tu jest.

4 Język

To kryterium najczęściej zabiera punkty. W pracach, które sprawdzam, zdający zdobywają tu średnio 43 do 49 procent możliwych punktów, mniej niż za treść czy kompozycję. Przeczytaj ten punkt dwa razy.

• Sprawdziłem, czy nie powtarzam tych samych słów w sąsiednich zdaniach. „Autor”, „bohater”, „pokazuje” wracają zbyt często.
• Usunąłem kolokwializmy i luźne zwroty. Rozprawka to nie wiadomość do znajomego.
• Zdania mają różną długość. Same krótkie brzmią urywanie, same długie się gubią.
• Sprawdziłem interpunkcję przy zdaniach złożonych: przecinki przed „który”, „że”, „ponieważ”.
• Przeczytałem tekst pod kątem literówek osobno, nie przy okazji sprawdzania sensu. To dwa różne czytania.

5 Ostatnie 10 minut

• Przeczytałem cały tekst na głos, choćby szeptem. Ucho łapie błędy, których oko nie widzi.
• Sprawdziłem, czy teza ze wstępu i wniosek z zakończenia mówią o tym samym.
• Policzyłem akapity: wstęp, trzy rozwinięcia, zakończenie. Jeśli czegoś brakuje, widzę to od razu.
• Zostawiłem 2 minuty na samo czytanie, bez poprawiania. Najpierw czytam całość, potem poprawiam.